Bio-o-zo-logisch?

Vaak wordt mij gevraagd of wij uitsluitend biologische produkten eten en of dat nu wel nodig is. En mijn antwoord is heel eerlijk: neen, wij eten niet uitsluitend biologisch. En is het nodig? Ik weet het niet, maar mijn gevoel zegt dat het wel een heel logische keuze is. Ik noem biologisch eten dan ook vaak 'bio-o-zo-logisch'. In ons huishouden kiezen wij dus misschien niet altijd, maar wel váák voor biologisch.

Laat ik vandaag eens enkele argumenten tegen en voor op een rij zetten.

Waarom zou je niet biologisch eten?

Veel gehoord argument is de prijs. 'Biologisch is zo duur, dat kan ik niet betalen'. Een argument wat op het eerste gezicht heel valide lijkt. En tegelijkertijd is het eigenlijk een kul-argument (excusez le mot), want de meeste mensen blikken of blozen niet bij het volgooien van hun winkelwagentje met de meest overbodige, hun gezondheid ook nog eens schadende, produkten. Door bewuster naar de inhoud van je winkelwagen te kijken valt veel meer te besparen dan door niet-biologische produkten te kopen in plaats van biologische.
Daarnaast geldt over het algemeen dat als je groente en fruit van het seizoen eet, de prijs van biologisch helemaal niet zo sterk afwijkt van niet-biologisch. Door bewust te kiezen voor seizoensprodukten kan je ook veel meer besparen dan met 'dan maar niet-biologisch'.
Meer tips over hoe met een klein budget toch biologisch te eten vind je op www.biobudget.nl.

’Biologische groenten niet gezonder dan gangbare groenten’ zou ook regelmatig weer blijken uit steekproeven van o.a. de Consumentenbond. De sector van de biologische landbouw zelf is echter eigenlijk helemaal niet zo bezig met het leggen van een gezondheidsclaim op hun produkten. De kern van de biologische landbouw en voeding is dat de voedselproductie weer wordt gebaseerd op ecologische draagkracht van de directe omgeving. Zonder ingrijpen en opjagen met kunstmest en bestrijdingsmiddelen en met respect voor dieren. Dit vanuit de wetenschap dat gezonde voeding voortkomt uit een gezond landbouwsysteem. Is dat idealistisch? Jazeker! Maar wat is er mis met idealen?

Onder de voordelen van biologisch eten geef ik overigens een voorbeeld waarom biologisch naar mijn mening wel degelijk gezonder is.

En wat zegt het Voedingscentrum over dit onderwerp? 

Op groente en fruit kunnen resten van bestrijdingsmiddelen zitten, maar meestal zijn deze al afgebroken als het fruit/groente wordt verkocht. De kans dat een restant bestrijdingsmiddel op groenten en fruit een echt gezondheidsrisico met zich meebrengt is in de meeste gevallen verwaarloosbaar. Het niet eten van groente en fruit levert meer risico's op voor je gezondheid. Om de kans op overschrijdingen in levensmiddelen en milieuschade toch zo veel mogelijk te beperken, pleit het Voedingscentrum voor een zo beperkt mogelijk gebruik van bestrijdingsmiddelen.

Ik struikel persoonlijk een beetje over dat 'meestal' en 'in de meeste gevallen'. Maar ja...

Tot slot wil ik nog noemen het argument van Louise O. Fresco in "Hamburgers in het paradijs. Voedsel in tijden van schaarste en overvloed" dat dit jaar verscheen. Daarin schrijft zij dat we het ons eenvoudigweg niet kunnen veroorloven om idealistisch te zijn. Er is niet genoeg land om voldoende te produceren voor de gehele wereldbevolking als we enkel ecologische landbouw zouden toestaan.

Waarom zou biologisch beter zijn?

Wanneer je kijkt naar groente en fruit, dan ligt voor mij het voornaamste argument eigenlijk in de kern van de biologische landbouw zoals ik die hierboven al aanhaalde. Met respect voor onze omgeving en dierenwelzijn. Daarom eten wij al jaren geen plofkip meer. Liever een scharrelkip of nog liever een biologisch kippetje. Het prijsverschil compenseer ik deels door genoegen te nemen met een kleinere portie. 

Daarnaast ben ik er persoonlijk toch van overtuigd dat biologische produkten gezonder zijn. Dat zit 'm misschien niet zozeer in de hoeveelheid vitamine C in biologisch vs. gangbaar geteelde boerenkool. Maar wel in andere stoffen die ook in ons groente en fruit zitten en die minder bekend zijn. Zo weten we allemaal dat bestrijdingsmiddelen groente en fruit beschermen  tegen schimmels, ongedierte, onkruid en insecten. Waar men hier echter aan voorbij gaat is dat planten hun eigen beschermingsconstructies hebben om zich te weren tegen aanvallen van buitenaf. En juist díe beschermingsconstructies gaan verloren in de gangbare landbouw, en daarmee gaan voor ons heel waardevolle stofjes verloren.
Een voorbeeld zijn de salvestrolen. Salvestrolen zijn van die 'zelf-beschermings-stofjes'. Dat ze minder voorkomen in gangbaar geteelde groentes kan je bijv. merken aan de smaak van spruitjes of witlof. Van oudsher hebben deze groentes een wat bittere smaak, waardoor ze bij veel mensen ook weinig populair waren. Tegenwoordig hoef je eigenlijk de kern niet eens meer uit je witlofstronkje te snijden en de spruitjes worden ook beter verkocht, juist omdat die bittere smaak minder aanwezig is. Dat zit 'm in de verminderde hoeveelheid salvestrolen. Helaas blijkt ook dat salvestrolen bij de mens een kankerremmende werking hebben; tumorcellen sterven af terwijl gezonde cellen ongemoeid blijven. Mensen die biologische producten gebruiken zijn daarom waarschijnlijk ook beter beschermd tegen allerlei vormen van kanker dan mensen die kiezen voor gangbare producten.

Wist je trouwens dat je kolen (witte kool, chinese kool, rode kool etc.) beter 2 uurtjes van te voren kunt snijden? De kool scheidt namelijk stofjes uit waarmee hij zichzelf beschermt tegen beschadigingen. En laten die stofjes nou juist voor ons mensen gezondheidsbevorderend zijn! Mooi toch die natuur?

Door het Louise Bolk instituut (een onderzoeksinstituut voor duurzame landbouw dat veel samenwerkt met de Landbouwuniversiteit van Wageningen) is onderzocht of mensen die biologisch eten ook gezonder zijn. Dit kon niet bewezen worden. Wel gaven deze mensen vaak aan dat ze zich wel gezonder voelden. Het vermoeden bestond dan ook dat mensen die biologisch eten vaak ook bewuster eten. En bewuster eten heeft meestal een positieve invloed op de voedselkeuze en daarmee onze gezondheid en ons welbevinden. Een indirect effect van biologische voeding dus! 

Tot slot de smaak. Over smaak valt natuurlijk (niet?) te twisten. Hierboven had ik het al even over het minder bittere spruitjes en witlof. Ik houd wel van dat bittere smaakje. En er zijn verschillende produkten die ik biologisch ook écht beter vind smaken dan de gangbare produkten. Proef maar eens een biologische komkommer, écht een wereld van verschil met de 'gewone' komkommer (vinden wij). En iedereen kent inmiddels wel het verschil tussen de kilo-knaller-plofkip vs. een biologisch (of in ieder geval scharrel)kippetje. Mijn moeder had ook altijd al het gevoel dat de groente in de loop der jaren steeds wateriger werd 'omdat het te snel moet groeien'. En ik herinner mij ook nog goed dat eind jaren '90 de hollandse tomaat een slechte naam had gekregen bij onze ooster-buren. De tomaat uit de kas was over-teeld en dat was ten koste gegaan van de smaak.

Bij ons staat dus veel biologisch eten op tafel. Wij vinden dat een kwestie van bewuste keuzes maken.

En hoe is dat bij jou? Wat zijn jouw argumenten om wel of juist niet voor biologisch te kiezen?