Vitamine D – Krijg jij genoeg van de zon?

Vitamine D is bij iedereen wel bekend als dé vitamine voor sterke botten en tanden. De laatste decennia zijn echter nog veel meer mooie eigenschappen van vitamine D ontdekt. Wetenschappers hebben inmiddels receptoren voor vitamine D aangetroffen in meer dan 30 verschillende typen weefsels en organen, waaronder afweercellen, hersenen, spieren, hart, alvleesklier, schildklier, bijschildklier, thymus, huid (hoorncellen), darmen, eierstokken, baarmoeder, placenta, borst en prostaat. Dit betekent dat vitamine D een breed werkterrein heeft en op uiteenlopende manieren de gezondheid ondersteunt.Vitamine D verdient dus volop onze belangstelling vanwege zijn enorme waarde voor onze gezondheid. Punt van discussie is echter nog hoeveel we er eigenlijk van nodig hebben. Officiële instanties, zoals de Gezondheidsraad en in het kielzog daarvan het Voedingscentrum, stellen zich op het standpunt dat de meeste mensen voldoende vitamine D aanmaken onder invloed van zonlicht en aanvullend uit hun voeding. Alleen specifieke groepen (globaal: kinderen, vrouwen in de overgang, ouderen en allochtonen) wordt geadviseerd om 10 – 20 microgram vitamine D bij te slikken in de vorm van een supplement.

Aan deze stellingname wordt echter door velen getwijfeld. Ja, onze voorouders, jagers, vissers of verzamelaars, waren wel lang genoeg buiten om voldoende vitamine D te vormen zonder pilletjes te hoeven slikken. De moderne mens zit echter in de auto en werkt binnenshuis. Kinderen worden per auto naar school gebracht en buiten spelen wordt vervangen door computeren en tv-kijken. Vetzucht wordt een volksziekte en vet vangt het schaarse vitamine D uit de circulatie weg. Ook gaan we steeds vetarmer eten uit angst dik te worden, waardoor we ook geen vitamine D, dat alleen in vet oplosbaar is, meer met onze voeding opnemen. Vervuilde lucht absorbeert ook nog eens de uv-straling. Bejaarden in tehuizen komen door gebrek aan personeel nauwelijks buiten, terwijl bovendien de vitamine D-synthese afneemt in de ouder wordende huid.
Komt nog eens bij dat op onze breedtegraad de uv-stralen van de zon alleen tussen 11:00 en 15:00 uur, en dan ook nog alleen van mei tot medio september, voldoende kracht hebben om de huid tot vitamine D-vorming aan te zetten. Helaas zijn dit overigens wel nét de uren die we, als het aan KWF Kankerbestrijding ligt, beter kunnen mijden in verband met het verhoogde risico op huidkanker… (waar vitamine D ook een positieve rol lijkt te kunnen spelen, maar daarover een andere keer meer…). 

Allemaal aan de vitamine D dus?

Of het nodig is om extra vitamine D te nemen is eenvoudig in het bloed te meten. Maar ja, ook daarover is uiteraard discussie. De Nederlandse Gezondheidsraad is van mening dat de vitamine D-voorziening voldoende is als de calcidiol-spiegel (de zogenaamde 25(OH)D-spiegel) ten minste 30 nanomol (nmol) per liter bloed bedraagt. Alleen voor vrouwen vanaf 50 jaar en mannen vanaf 70 jaar ligt de streefwaarde hoger, namelijk 50 nmol per liter bloed. De Gezondheidsraad baseert haar advies echter uitsluitend op het effect van vitamine D op botten en spieren.

Internationale vitamine D-experts zijn echter van mening dat een optimale vitamine D-voorziening inhoudt dat de calcidiolspiegel bij iedereen minimaal 70 tot 80 nmol/l dient te zijn. Zij baseren hun aanbeveling op de gezamenlijke gezondheidseffecten van vitamine D, zoals in mijn inleiding genoemd. Dit sluit het beste aan bij de orthomoleculaire visie dat niet naar een minimum waarde gestreefd moet worden, maar naar een optimale waarde.

In verband hiermee wordt wel de volgende tabel gehanteerd (ondermeer door het UMC in Groningen) om de vitamine D-status te beoordelen:

Vitamine D-deficiëntie	serum 25(OH)D-spiegel < 12,5 nmol/l
Vitamine D-insufficiëntie	serum 25(OH)D-spiegel 12,5 - 50 nmol/l
Hypovitaminose D	serum 25(OH)D-spiegel 50 - 75/100 nmol/l
Vitamine D-sufficiëntie	serum 25(OH)D-spiegel 75/100 - 220/250 mnol/l

Deficiënt: zeer ernstig tekort waardoor gebreksziekte wordt veroorzaakt (in dit geval rachitis);
Insufficiënt: onvoldoende/ ontoereikend;
hypovitaminose: vitaminetekort waardoor aandoening wordt veroorzaakt;
sufficiënt: voldoende

Bekend is dat onder allochtone vrouwen 50% Vitamine D-deficiënt is. Ook zijn er cijfers dat 10% van de zwangere vrouwen Vitamine D-deficiënt is. Cijfers over insufficiëntie en hypovitaminose heb ik niet kunnen vinden. Wel is berekend dat indien de gemiddelde vitamine D-spiegel in het bloed van de Nederlander zou verdubbelen, hierdoor de sterfte per jaar met 18% zou verminderen. Dat zijn ongelooflijke cijfers die al de moeite waard zijn als maar de 10% hiervan waar zou zijn!

Eigen onderzoekje

Omdat ik graag een idee wil hebben hoe de vitamine D-status van de gemiddelde client in mijn praktijk is heb ik besloten om een eigen onderzoek hiernaar te doen. Iedere client in mijn praktijk die in het kader van Metabolic Balance of om andere redenen toch bloed laat prikken, bied ik aan om ook naar de Vitamine D-status te kijken. Dit aanvullende onderzoek neem ik dan voor mijn rekening. Eind dit jaar hoop ik voldoende cijfers te hebben verzameld om een eerste conclusie uit eigen praktijk te kunnen trekken.